Ένα Καταπληκτικό Συνέδριο για το Πνευμονογαστρικό Νεύρο

Μου ήταν πολύ δύσκολο να φύγω από την Ελλάδα και να αφήσω τα παιδιά μου για να πάω στις ΗΠΑ για ένα, όχι και τόσο σύντομο, επαγγελματικό ταξίδι. Το αποφάσισα, όμως για να παρακολουθήσω ένα συνέδριο, πολύ σημαντικό για μένα: το 2025 Ιnternational Polyvagal Gathering (Οκτώβριος 2025, Amelia Island, Φλόριντα), με θέμα: Το Πνευμονογαστρικό Νεύρο (Vagus Nerve), ένα μονοπάτι προς την ευεξία.

Στο συνέδριο συμμετείχαν κορυφαίοι ομιλητές (κλινικοί, ερευνητές, επιστήμονες και άλλοι ειδικοί) του κόσμου της Πολυβαγικής Θεωρίας (Polyvagal Theory),  οι οποίοι παρουσίασαν πρακτικές εφαρμογές της Θεωρίας και νέες επιστημονικές ιδέες.

Η Πολυβαγική Θεωρία (PVT) είναι ένα νευροεπιστημονικό και εξελικτικό μοντέλο που ανέπτυξε ο Dr.Stephen Porges και εξηγεί πώς το Πνευμονογαστρικό Νεύρο και το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα (ΑΝΣ),  επηρεάζουν την κοινωνική μας συμπεριφορά, τα συναισθήματά μας και τις αντιδράσεις του φόβου και του στρες.

Έμεινα κατενθουσιασμένη από το συνέδριο! Οι ημέρες ήταν γεμάτες παρουσιάσεις πλούσιες σε ουσιαστικές γνώσεις και ευκαιρίες για σύνδεση.

Πολλοί από τους ομιλητές, παρουσίασαν ανησυχητικά στατιστικά στοιχεία για το πώς το στρες και τα δυσρυθμισμένα νευρικά συστήματα μας  επηρεάζουν αρνητικά ως άτομα και ως κοινωνία. Όμως, πάντοτε έκλειναν με αισιοδοξία. Γιατί αυτό προσφέρει η Πολυβαγική Θεωρία: ελπίδα, αισιοδοξία και έναν μονοπάτι ευεξίας & μόνιμων θετικών αλλαγών.

Η Πολυβαγική Θεωρία,  με έχει ωφελήσει σημαντικά σε προσωπικό επίπεδο να αναλάβω δράση  και να κάνω σημαντικά θετικές αλλαγές στη ζωή μου. Με έχει βοηθήσει να υποστηρίξω τα παιδιά μου και την ανάπτυξη τους, παρά τις δυσκολίες του περιβάλλοντος μας και το τραυματικό οικογενειακό μας ιστορικό. Η Πολυβαγική Θεωρία, είναι για μένα τόσο σημαντική, που η διάδοση της, στο ελληνόφωνο κοινό, ήταν το κύριο κίνητρο που με οδήγησε στην ίδρυση της Blue Brain Publishing.

Με ενθουσιασμό λοιπόν μοιράζομαι τα πέντε (5) βασικά μου συμπεράσματα από το παραπάνω καταπληκτικό Πολυβαγικό Συνέδριο!

ΠΕΝΤΕ (5 ) Βασικά Συμπεράσματα:

1️⃣  Οι ειδικοί στο Νευρικό Σύστημα, έχουν στρέψει την προσοχή τους στο Εντερικό Μικροβίωμα

«Όλες οι ασθένειες ξεκινούν στο έντερο» – Ιπποκράτης.

Το εντερικό μικροβίωμα είναι η μεγαλύτερη «επαφή» μας με τον εξωτερικό κόσμο.
Αποτελείται από τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς που διαμορφώνουν:

• τον μεταβολισμό,
• το ανοσοποιητικό,
• τις ορμόνες,
• τη διάθεση.

Η επικοινωνία μεταξύ νευρικού συστήματος και εντέρου είναι αμφίδρομη.

Βασική Ιδέα:

💡 80% της επικοινωνίας γίνεται από το έντερο προς τον εγκέφαλο.

💡 20% της επικοινωνίας περνάει από τον εγκέφαλο προς το έντερο.

☑️  Ένα υγιές μικροβίωμα στέλνει ηρεμιστικά σήματα ασφάλειας στον εγκέφαλο.

❌  Ένα διαταραγμένο μικροβίωμα στέλνει φλεγμονώδη σήματα απειλής στον εγκέφαλο.

2️⃣  Υπάρχει Κρίση Ανθεκτικότητας στα Παιδιά

Οι παιδιατρικοί ειδικοί, παρουσίασαν ανησυχητικά δεδομένα που περιγράφουν μια «κρίση ανθεκτικότητας» στα παιδιά, καθώς και τρόπους με τους οποίους μπορούμε να συμβάλουμε στην ανατροπή αυτής της κατάστασης.

Αν και τα στοιχεία ήταν ανησυχητικά, το πλαίσιο της Πολυβαγικής Θεωρίας παραμένει αισιόδοξο — και το γεγονός ότι άνθρωποι όπως η Dr. Niki Elliott αφιερώνουν τη ζωή και το έργο τους σε θετική αλλαγή, αποτελεί βαθύ μήνυμα ελπίδας.

Η Dr. Elliott χρησιμοποιεί το Πολυβαγικά Ενημερωμένο (Polyvagal Informed) μοντέλο Embodied Inclusion (EI), για τη συμπερίληψη όλων των παιδιών (νευροδιαφορετικά & παιδιά τυπικής ανάπτυξης) στα Σχολικό Περιβάλλον. Το μοντέλο της  βασίζεται σε πέντε (5) τομείς:

1. Νευροφυσιολογικός — Τα παραδοσιακά εκπαιδευτικά συστήματα αγνοούν τις ανάγκες του σώματος. Όμως η Πολυβαγική Θεωρία, μας θυμίζει ότι η πραγματική συμπερίληψη & ένταξη ξεκινά από τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος.
2. Σχεσιακός — Η σύνθεση σχέσεων ως «φάρμακο». Οι ενήλικες (γονείς & δάσκαλοι) πρέπει να διδαχτούν πώς να ζητούν ΣΥΓΓΝΩΜΗ από τα παιδιά και να επανορθώνουν τη σχέση μαζί τους.
3. Περιβαλλοντικός — Το περιβάλλον (η φύση, οι ήχοι, το φώς και οι υφές) ως ενεργό μέρος της μαθησιακής διαδικασίας.
4. Διδακτικός — Μείωση υπερφόρτωσης από κατακερματισμένες σχολικές δομές, όπου αντικρουόμενα διδακτικά αντικείμενα, παραδοσιακές εκπαιδευτικές μέθοδοι (διαλέξεις & προφορικές πληροφορίες), ασαφείς προσδοκίες, υπερφορτώνουν τις ανώτερες εγκεφαλικές/εκτελεστικές λειτουργίες των μαθητών.
5. Υπερβατικός — Η εκπαίδευση και η ανθρώπινη ανάπτυξη είναι μια ιερή διαδικασία επανασύνδεσης των μαθητών με τη δημιουργικότητα, την έμφυτη ευφυΐα τους,  την κριτική ικανότητα και τη ζωή με νόημα.

3️⃣  H ευτυχία μέσα από νόημα και εκπλήρωση (Ευδαιμονική) είναι πιο υγιής από την ευτυχία της ηδονής (Ηδονική)

Η Ηδονική ευτυχία = αναζήτηση ευχαρίστησης, αποφυγή πόνου.
Η Ευδαιμονική ευτυχία = εκπλήρωση, ανάπτυξη δυναμικού, νόημα.

Η πολυετής έρευνα του καταξιωμένου επιστήμονα στο πανεπιστήμιο UCLA, Dr. Steve Cole, δείχνει πως η ευδαιμονική ευτυχία, βοηθά τον οργανισμό :

• μειώνει τη φυσιολογική αντίδραση στο στρες,
• μειώνει τη φλεγμονή,
• ενισχύει την ικανότητα του ανοσοποιητικού,
• αυξάνει την HRV (Heart Rate Variability).

4️⃣  Η Δύναμη του Παιχνιδιού

Το παιχνίδι είναι ένας από τους πιο ισχυρούς τρόπους ενίσχυσης της ευελιξίας του νευρικού μας συστήματος.

Το παιχνίδι συμβαίνει όταν συνδυάζεται:

• ενέργεια κινητοποίησης (Συμπαθητικό Νευρικό Σύστημα), με
• ασφάλεια και σύνδεση (Κοιλιακό Πνευμονογαστρικό Σύμπλεγμα).

Γι’ αυτό διαφέρει από τις αντιδράσεις Πάλης/Φυγής.

Η Dr. Arielle Schwartz — με τεράστιο εύρος εργαλείων — είπε πως το αγαπημένο της εργαλείο ρύθμισης είναι τελικά… το γέλιο.

Παραδείγματα παιχνιδιού στους ενήλικες:

• χορός
• τραγούδι
• γέλιο
• σπορ

Ο Dr. Porges είπε:

• «Οι θεραπευτές παιχνιδιού και χορού ξέρουν πολλά.»
• «Μπορούμε να παίξουμε τον δρόμο μας προς την ασφάλεια.»

5️⃣  “Αρκετή Ασφάλεια” — Δεν είναι όλα ή τίποτα

Η ασφάλεια στο νευρικό σύστημα δεν είναι δυαδική.
Το ζητούμενο είναι να νιώθουμε αρκετή εσωτερική ασφάλεια ώστε να μην μπαίνουμε & καθηλωνόμαστε  σε κατάσταση άμυνας.

«Όταν αισθανόμαστε αρκετά ασφαλείς ώστε να είμαστε ο εαυτός μας, η ανθρώπινη ευφυΐα αναδύεται — γιατί δεν ξοδεύουμε πλέον ενέργεια για άμυνα.» — Dr. Stephen Porges

Όταν η άμυνα μειώνεται, η δημιουργικότητα και η αυθεντικότητα ανθίζουν.

Τελικές Σκέψεις:

Η Πολυβαγική Θεωρία (Polyvagal Theory) έχει αλλάξει τον τρόπο που βλέπω τον εαυτό μου και τους άλλους. Έχει μεταμορφώσει τις σκέψεις μου, τις πράξεις μου και  τα μοτίβα συμπεριφοράς.

Η Πολυβαγική Θεωρία, με βόηθησε να θεραπευτώ από τη Σύνθετη Μεταραυματική Διαταραχή του Στρες (cPTSD), που απέκτησα μεγαλώνοντας με σκορ 7/10 (ACEs Score) στην κλίμακα Δυσμενών Παιδικών Εμπειριών (Δ.Π.Ε.)

Η Πολυβαγική Θεωρία με έχει οδηγήσει σε περισσότερη αυτο-συμπόνια, λιγότερη κριτική και περισσότερη κατανόηση. Μόλις μείωσα την αυτόματη αυτοκριτική, μείωσα και την κριτική προς τους άλλους. Τη θέση της κριτικής, πήραν η συμπόνια, η ενσυναίσθηση και η κατανόηση της μη λεκτικής επικοινωνίας.

Τελικά, η Πολυβαγική Θεωρία, μου έμαθε ή μου υπενθύμισε, ότι ως άνθρωποι είμαστε όλοι στην ίδια ομάδα ή βάρκα όπως μου αρέσει να λέω στα παιδιά μου και: η άνοδος της παλίρροιας ανεβάζει όλες τις βάρκες.